Bezoek de ‘kleine kathedraal’ van Bovenkerk tijdens de Open Monumentendagen

Het is al weer bijna september: het schoolseizoen begint weer en daarnaast staat er nog iets op de kalender in september: de Open Monumentendagen op 9 en 10 september. Bezoek de ‘kleine kathedraal’ van Bovenkerk tijdens de Open Monumentendagen! Cor de Horde, een van de bij dit initiatief nauw betrokken vrijwilligers, schreef er het volgende over:

De St.-Urbanuskerk van Bovenkerk is een juweeltje van neogotische bouwkunst. Tijdens de Open Monumentendagen op 9 en 10 september heeft u weer volop de gelegenheid om de roemrijke schepping van rijksbouwmeester dr. Pierre Cuypers te bewonderen. De Roermondse architect is internationaal beroemd geworden door zijn vele ontwerpen van kerken (honderd in getal), maar ook van monumentale gebouwen als het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam. Hij liet zich inspireren door de Noord-Franse en later Duitse gotiek, waarbij hij de oude middeleeuwse metseltechniek nieuw leven inblies.

Architect Pierre Cuypers en bouwpastoor Jan Willem Brouwers waren al vrienden vanaf hun Roermondse dagen. Cuypers was toen nog stadsarchitect en de jonge priester Brouwers leraar aan het Bisschoppelijk College in die plaats. Beiden waren vurige bewonderaars van ’s lands grootste dichter en toneelschrijver Joost van den Vondel. Na omzwervingen kwamen ze elkaar opnieuw in Amsterdam tegen, waar ze tezamen met Joseph Alberdingk Thijm ijverden voor de oprichting van het standbeeld van Vondel in het Vondelpark. Cuypers woonde toen heel toepasselijk in de Vondelstraat. Het drietal stond ook aan de wieg van de stichting Monumentenzorg in 1874.

De vriendschap tussen Cuypers en Brouwers lag ook ten grondslag aan de bouw van de St.-Urbanuskerk op een unieke plaats in Bovenkerk. Brouwers was inmiddels tot pastoor in Bovenkerk benoemd en hij wist vooruitlopend op de nieuwbouw (de oude kerk was te klein geworden) voor 3000 gulden grond te verwerven aan de noordzijde van de Noorddammerlaan. De landeigenaren waren de jonkheren Rutgers van Rozenburg, die de pastoor nog kende uit zijn Amsterdamse tijd. Grote sommen geld werden geschonken door scheepswerfeigenaar Van Egmond en parochiaan Pieter Block, wiens voorvaderen bevriend waren met Vondel. Dat opende voor Brouwers de mogelijkheid om zijn droom te realiseren: de bouw van een ‘kleine kathedraal’ aan de Poel. En zo geschiedde.

Kerken zijn een schatkamer aan historische voorwerpen. De St.-Urbanuskerk van Bovenkerk is daarop geen uitzondering. Cuypers maakte ‘totaalontwerpen’. Hij tekende niet alleen de kerk, maar ook alles wat erin hoorde. Zo ging dat in middeleeuwen en zo wilde hij het voortzetten. Cuypers was ook een praktisch ingestelde man. In Roermond had hij een atelier opgericht dat heiligenbeelden, meubilair, altaren en ornamenten op bestelling vervaardigde. Met de eveneens Roermondse firma Stoltzenberg vormde hij een vennootschap, dat zich toelegde op het borduurwerk van paramenten, de overkoepelende naam van alle gewaden in de kerk, van kazuifels tot vaandels en altaardwalen. Het voordeel was dat al deze voorwerpen exact pasten in de neogotische stijl die de architect en bouwpastoor voor ogen hadden. Een aantal van deze paramenten, uitgevoerd met kostbaar goudborduursel, zijn nog goed bewaard gebleven. Ook kelken, monstransen, cibories en ander vaatwerk hebben dezelfde historische waarde.

Tijdens de Open Monumentendagen zullen regelmatig rondleidingen worden gehouden door het gebouw. Ook de toren kan bezichtigd worden. Als bijzonder extra wordt dit jaar ook aandacht geschonken aan gebruiksvoorwerpen, gewaden en kelken. De St.-Urbanuskerk is op zaterdag open van 11.00 tot 16.00 uur en op zondag van 12.00 tot 16.00 uur (zondag aansluitend aan de familieviering van 10.30 uur).

Cor de Horde