• door Els Rentenaar

De kans is groot dat u de afbeelding van het icoon dat de naam ‘Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand‘ draagt kent. Niet ongebruikelijk als het gaat om legendes en vertellingen rond de heilige Maria, kent ook dit bekende icoon een mare rond haar ontstaan. En omdat de laatste tijd de Maria-verering in belangstelling toe lijkt te nemen, is het misschien aardig om eens in de achtergrond van het bekende icoon te duiken.

Het verhaal rond het icoon

Volgens de overlevering maakte Jezus’ apostel Lucas de bekende beeltenis van de heilige Maagd Maria met het kindje Jezus op haar arm. Die schildering had een reis naar Constantinopel en door de tijd doorstaan, totdat de Turken in 1453 Constantinopel binnenvielen en het icoon en daarmee de hoop van de christenen vernietigden.
Er waren in de tussentijd meerdere kopieën van het icoon gemaakt, onder andere door een zekere kunstschilder met de naam Lazare. Tijdens de beeldenstorm van het Byzantijnse rijk werd hij hierom gemarteld en werden zijn handen verbrand. De heilige Maagd schoot Lazare te hulp en genas zijn handen. Daarop besloot hij een tocht naar Rome te maken, om de paus de best geslaagde versie van zijn schilderingen aan te bieden, maar hij werd op Kreta geveld door ziekte en stierf.
Vervolgens wordt het kunstwerk eerst nog door een koopman gestolen, maar de dief krijgt wroeging op zijn sterfbed en een vriend van hem belooft hem om het kunstwerk op de afgesproken plaats af te leveren. iets zeggen en iets doen is twee, en de waan van de dag verdrijft de belofte zo uit zijn gedachten, totdat Maria aan zijn zesjarige dochtertje verschijnt. Maria zegt het meisje dat haar afbeelding van ‘altijddurende bijstand’ naar de monniken in de Mattheüskerk van Rome moet. Vaders luisteren gemakkelijk naar dochters, dus de noodzaak van de opdracht is hem nu duidelijk. Wonderbaarlijk genoeg werd zijn missie toch voortgezet en zo bereikte het icoon Rome. De paus liet het daarop met veel eerbetoon in de Mattheüskerk aldaar plaatsen. Vervolgens gebeuren daar verschillende mirakels nadat het icoon daar is aanbeland.
In 1709 vallen de Fransen Rome binnen en die zijn geen haar beter dan de Turken. Ternauwernood weten de monniken de icoon in een van hun kloosters in veiligheid te brengen, waar die in de vergetelheid raakt.
De Italiaanse monnik Agostino Oregetti wil als laatste der mohikanen het geheim niet zijn graf mee innemen en onthult het in 1863 aan een misdienaar. Als die intreedt bij de redemptoristen en bij toeval de naam van Onze Lieve Vrouw van Altijddurende Bijstand hoort vallen, licht hij zijn overste in. De paters blijken op de plaats van de oude Mattheüskerk een eigen kerk te hebben.
Als het verhaal paus Pius IX bereikt, staat deze erop dat de afbeelding terugverhuist. Hij had als jongen in de Mattheüskerk bij haar gebeden en ziet hierin een diepere betekenis. De paus geeft de paters de opdracht tot in eeuwigheid voor de icoon te zorgen en de beeltenis over de wereld te verspreiden. De icoon krijgt sindsdien zelfs een eigen feestdag en wel op 27 juni.

Het icoon – de beeltenis

Het icoon toon Maria tegen een gouden achtergrond in een rood gewaad en een blauwe omgeslagen mantel. Om haar hoofd draagt zij een diepblauwe sluier die met een ster is gekroond. Op haar arm draagt zij het kindje Jezus, gekleed in een groene mantel met een rode ceintuur. Iets boven Hem valt in lettertekens ‘Jezus Christus’ te lezen. Het Christuskindje kijkt angstig opzij en houdt daarbij vertrouwensvol het gezicht van Zijn moeder vast. Hij kijkt naar een engel die een houten kruis met vier spijkers erin vasthoudt. Boven de engel valt in de initialen ‘Gabriël’ te lezen. Rechts van Maria is ook een engel te zien, met daarbij de benaming ‘Michaël’. De engel draagt een kelk waaruit een lans en een stok met spons komen
In dit icoon toont Jezus ons hoe ook wij bescherming en veiligheid kunnen vinden onder de hoede van Zijn Moeder, en hoe haar moederhart ook ons in haar altijddurende goedheid laat delen. Het gezicht van Maria toont ons dit icoon een mengeling van diepe droefheid en zacht medelijden, maar tegelijking in een uitdrukking van een soort serene berusting, verstilling en kracht. Zo ziet zij ons aan en wordt de Moeder van Smarten ook diegene die ons liefdevol omarmt.

Als kind…

Zoals kinderen nu eenmaal wel eens hebben bij het horen van niet alledaagse termen, verstond ik als kind heel iets anders. In mijn gedachten had ik de term ‘Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand‘ verbasterd tot ‘Onze-Lieve-Vrouw van Altijd duur in de Bijstand‘. Een kinderlijke verspreking, of uiteindelijk toch met een zekere kern van waarheid? Tenslotte heeft zij voor haar bijstand de hoogste prijs moeten betalen die van een moeder als offer gevraagd kan worden, en van haar eeuwig inroepbare hulp zal zij zelf niets ‘rijker’ geworden zijn. Maar wij des te meer. Bijstand zonder beperkingen, polisvoorwaarden, pakketkortingen of toeslagen, zonder offertebedenktijd of afloopdatum, maar als altijddurende zekerheid. Dat gedenken we op deze dag van 27 juni. Een dag, een feit, een Moeder om te blijven gedenken.


Gebed voor Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand

Moeder van Altijddurende Bijstand,
ik kniel met een groot en kinderlijk vertrouwen
voor uw beeltenis neer.
Nog nooit heeft iemand tevergeefs
tot U zijn toevlucht genomen.
Aan het kruis heeft uw goddelijke Zoon
U als mijn moeder gegeven
en hebt gij mij als uw kind aangenomen.
Laat mij niet ongetroost van U heengaan.
Voortdurend heb ik uw moederlijke bijstand nodig.
Moeder, zie dan
vol goedheid en medelijden op mij neer
en verkrijg voor mij
van uw goddelijke Zoon de gunsten
waarom ik thans met aandrang smeek.
Ik beloof U dankbaarheid en liefde,
alle dagen van mijn leven,
totdat ik U zal komen bedanken in de hemel.
Gij kunt mij helpen,
gij wilt mij helpen,
gij zult mij helpen.
O machtige, o goede, o getrouwe Moeder Maria.


Noveen tot van Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende bijstand

Eerste Dag

O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Leer mij, niettegenstaande het lijden,
mijn ziel te bewaren in het vertrouwen,
de rust, de kalmte.
Leer mij te zeggen en iedere dag te herhalen:
“Ziehier de dienstmaagd des Heren,
mij geschiede naar Uw woord…”
Leer mij mijn lijden te aanvaarden,
zoals Gij, met Jezus, voor Jezus,
Leer mij blootgesteld te zijn aan tegenspraak,
opdat Uw Zoon gekend zou zijn, bemind door allen,
opdat Gij gekend en bemind zou zijn.

O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Bekom voor mij bij de Heer deze genade…
O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Waak over mij, bid voor mij.

Onze Vader…
Wees Gegroet…
Eer aan de Vader…
Geloofsbelijdenis

Tweede dag

O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Leer mij edelmoedig te aanvaarden
volledig vertrouwen in alles wat de
Heer me overzendt en nog zal overzenden
In die moeilijke omstandigheden
Wil ik altijd mijn toevlucht bij u zoeken
Druk me in uw armen zoals gij uw kind Jezus
in de armen drukte om het te beschermen.

O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Bekom voor mij bij de Heer deze genade…
O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Waak over mij, bid voor mij.

Onze Vader…
Wees Gegroet…
Eer aan de Vader…
Geloofsbelijdenis

Derde dag

O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Leer mij in mijn leven
steeds het essenti le,
het noodzakelijke te zoeken.
Leer mij steeds te luisteren naar de Heer
en in zijn dienst te staan.
Leer mij met vertrouwen en liefde
te aanvaarden, zelfs zonder te begrijpen,
de eisen en de verlangens van de eeuwige vader,
en mij er me edelmoedigheid aan te onderwerpen.

O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Bekom voor mij bij de Heer deze genade…
O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Waak over mij, bid voor mij.

Onze Vader…
Wees Gegroet…
Eer aan de Vader…
Geloofsbelijdenis

Vierde dag

O Moeder, Onze Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand,
met Jezus, Uw Goddelijke Zoon
met allen die lijden,
met alle kinderen en moeders die lijden,
leer mij de beledigingen te vergeven,
Gods wil te aanvaarden.
Geef mij moed, edelmoedigheid,
overgave aan Gods Voorzienigheid
O Moeder, vergiffenis voor al het lijden
dat Jezus en Gij, mijn tedere Moeder
voor mij geleden hebt,.

O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Bekom voor mij bij de Heer deze genade…
O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Waak over mij, bid voor mij.

Onze Vader…
Wees Gegroet…
Eer aan de Vader…
Geloofsbelijdenis

Vijfde dag

O Moeder, Onze Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand,
als ik Uw Icoon bekijk, uw droevig aangezicht,
dan straalt dat gelaat ook zoveel tederheid
en liefde uit, eveneens de wil om de zending
die de Heer u toevertrouwde, te vervullen,
en de aanmoediging om, kost wat kost,
samen te gaan tot het einde!
Ik smeek u om vergiffenis voor de grote pijn
die ik u aandeed door mijn fouten en lafheden.

O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Bekom voor mij bij de Heer deze genade…
O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Waak over mij, bid voor mij.

Onze Vader…
Wees Gegroet…
Eer aan de Vader…
Geloofsbelijdenis

Zesde dag

O Moeder, Onze Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand,
dank u omdat gij altijd voor ons
de Boodschapper van de Heer zijt.
Gij die komt en terugkomt, onvermoeibaar,
om ons te herinneren aan de weg van het Licht,
de Waarheid en de Liefde.
Dank u, omdat Gij de Moeder van de Kerk zijt.
Moeder van de herders, van de schapen,
van de lammeren die Gij wilt verzamelen opdat
Zoals Jezus het verlangt
er maar n kudde en n herder zou zijn.

O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Bekom voor mij bij de Heer deze genade…
O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Waak over mij, bid voor mij.

Onze Vader…
Wees Gegroet…
Eer aan de Vader…
Geloofsbelijdenis

Zevende dag

O Moeder, Onze Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand,
smeek de eeuwige Vader dat Hij u,
om ze over ons, arme zondaars, uit te storten,
de stortvloed van genaden schenkt
die Jezus voor ons verdiend heeft
door Zijn lijden en Zijn kruisdood.
Aanvaard deze arme gebeden,
Onze Offers en inspanningen,
ons verlangen en onze goede wil
u lief te hebben en te beminnen,
om u altijd sterker te beminnen
voor hen die u niet genoeg beminnen.

O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Bekom voor mij bij de Heer deze genade…
O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Waak over mij, bid voor mij.

Onze Vader…
Wees Gegroet…
Eer aan de Vader…
Geloofsbelijdenis

Achtste dag

O Moeder, Onze Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand,
Doe me inzien dat mijn leven hier op aarde
maar een doorgang is naar de eeuwigheid.
Dat mij leven hier op aarde de tijd van
beproeving is, beproeving van de liefde,
die dank zij de verdiensten van uw Zoon
en uw lijden, geofferd samen met het Zijne,
voor mij de deuren zullen openen van het geluk
zonder einde in uw gezelschap
in de Glorie van de Vader.
O Moeder, bid voor ons, arme zondaars,
nu en in het uur van de dood!

O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Bekom voor mij bij de Heer deze genade…
O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Waak over mij, bid voor mij.

Onze Vader…
Wees Gegroet…
Eer aan de Vader…
Geloofsbelijdenis

Negende dag

O Moeder, Onze Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand,
Gij zijt de morgenster,
de deur van de hemel
en Gij zijt er om ons te leiden
naar Jezus, onze Verlosser.
O Moeder van Barmhartigheid,
Gij zijt ook de Onbevlekte,
Onze-Lieve-Vrouw van de Hoop,
van het Vertrouwen,
van de Vrede,
want Gij zijt de Moeder van de Liefde.

O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Bekom voor mij bij de Heer deze genade…
O Moeder van Altijddurende Bijstand,
Waak over mij, bid voor mij.

Onze Vader…
Wees Gegroet…
Eer aan de Vader…
Geloofsbelijdenis