– door: Els Rentenaar

(afbeelding: iStock via kekmama.nl)

Vandaag, op 2 november, is het Allerzielen (hoewel dat in diverse landen met Allerheiligen op 1 november is samengevoegd). Als kind dacht ik dat het woord ‘Allerzielen’ sloeg op ‘de aller-zieligsten’, want dat waren de overledenen in mijn ogen. Doodgaan is erg ‘zielig’ en dus was het niet vreemd dat er een dag in het jaar de aandacht naar de overledenen uitgaat. Tegenwoordig weet ik dat de doden zich niet alleen op die ene dag in het jaar laten gedenken, maar regelmatig in stilte langskomen: op kalenders, op verjaardagen, in liedjes en in de gedachten die we aan ze wijden.

Ook ik gedenk, herdenk vandaag, op een dag van terugkijken naar diegenen die in de loop van dit jaar -of al langer geleden- van ons zijn weggenomen. Liefst zouden we hen die we liefhadden voor altijd bij ons houden, maar er rest ons niets anders dan ze levend te houden onder ons. En toch, als gelovige, ben ik er vast van overtuigd dat al wat hen van ons scheidt de factor ‘tijd’ is. Tijd; de dunne scheidslijn tussen het tijdelijke en tijdloze.

Ik moet ineens terugdenken aan een uitzending van RTL Live die ik eens zag, waarin Humberto Tan de zanger Pharell Wiliams te gast had. Zijn nummer ‘Happy’ heeft maar liefst 49 weken lang op nummer 1 van de hitlijsten gestaan. Maar dat was niet wat de uitzending bijzonder maakte: het nummer werd gedraaid op de uitvaart van een jongen die door een ongeval om het leven was gekomen. Het nummer scheen precies bij hem te passen en het was ook zijn lievelingssong geweest. Williams was via-via hier van tevoren over geïnformeerd en hij had een video-boodschap voor de nabestaanden gemaakt, een hommage aan die jongen, die tijdens de uitvaart werd afgespeeld. Tijdens de uitzending bedankten de ouders van de jongen Williams voor zijn persoonlijke betrokkenheid. Dat raakte me. Want eigenlijk zijn de achterblijvers zoals bij ieder overlijden toch eigenlijk het aller-zieligst. Maar toch was er iets bijzonders mee.

Het was niet zozeer de situatie van de uitzending die me raakte, maar meer het gegeven dat deze familie iets gevonden had dat het verlies voor hen draaglijker heeft kunnen maken. Iets dat hun zoon helemaal typeerde. Ze zeiden dat ze hun zoon en het leven dat hij geleefd had geen eer aandeden door in verdriet aan hem terug te denken. Het verdriet was natuurlijk nog nadrukkelijk aanwezig, maar uiteindelijk wilden ze een beeld van hem bewaren zoals hij was: de jongen die danste door het leven en vooral ‘happy’ was. Voorbij het verdriet en de weemoed na een overlijden kunnen ook de mooiere herinneringen weer naar boven komen. En dat is uiteindelijk het meest waardevolle dat achterblijft: de dierbare herinneringen. Dat vond ik een troostrijke gedachte.

En dan denk ik even aan dat ietwat rare cliché dat je ‘je verdriet een plekje’ moet geven. Wat of waar is dat plekje dan? Is dat plekje dan hun graf of urn? Die plek is misschien wel hier, waar we onze dierbaren hebben achtergelaten: voor altijd in ons hart. Ze zijn niet daar waar we ze achterlieten, maar nog overal om ons heen.

In lijn met de christelijke traditie worden vandaag met Allerzielen de overledenen herdacht. Dan denken we -met bezieling- aan de overledenen, aan het gat dat zij hebben achtergelaten. Maar ook aan het gat dat ze vulden door hier geweest te zijn en iets toe te voegen aan deze wereld. Doorgaans is het ook de dag dat de graven bezocht en onderhouden worden – het plekje dat letterlijk aan hen is toebedeeld. In veel kerken wordt daar dan een eucharistieviering aan opgedragen en worden de namen van de overledenen van het afgelopen jaar genoemd. Na afloop van de herdenkingsdienst volgt dan een tocht over de begraaplaats, waarbij de graven gezegend worden.
Ook binnen onze geloofsgemeenschap is er vanavond een Allerzielen-herdenking: om 19:30 uur is er een gebedsviering in het Noorddamcentrum t.o. de St.Urbanuskerk, met pastor Jan Adols als voorganger en begeleiding van het koor St. Caecilia. Na het zegenen van de graven is er gelegenheid elkaar te ontmoeten met een kopje koffie of thee, eveneens in het Noorddamcentrum.

…en misschien mag de aandacht van vandaag met Allerzielen ook uitgaan naar de achterblijvers die een dierbare hebben verloren. Want eerlijk is eerlijk: de nabestaanden zijn toch dikwijls het aller-, aller-zieligst!

Als de dood…

Als de dood zich aandient
dan komt er onherroepelijk 
een einde aan een leven.
Het maakt niet uit wat je verdient,
of hoeveel je hebt gegeven.

Als de dood nadert
dan valt onverbiddelijk het doek.
Het maakt wat heel is voorgoed kapot,
want met het sluiten van het boek
volgt automatisch aan het verhaal het slot.

Als de dood zich meldt
en onbarmhartig zijn intrede doet
dan is dat wat ooit begon voltooid,
maar is de dood daarmee voorgoed
of toch meer een ‘wie weet, ooit’?

Als de dood komt,
de laatste zegen is uitgesproken,
een geluid dat langzaamaan verstomd,
de stem die sprak voorgoed heeft gezwegen,
dan heeft de dood toch niet het laatste woord,
maar wie weet, ik geloof, zijn zin gekregen.

1 reactie

  1. In 1 woord PRACHTIG!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *