Op as-woensdag hield Ds. Marianne Bogaard de overweging. Hierbij haar inspirerende en bemoedigende woorden.

Wanneer Aswoensdag en Valentijnsdag samenvallen

Dit jaar begint de vastentijd wel op een heel bijzondere manier. Terwijl deze woensdag de eerste is van veertig dagen waarop we bewuster omgaan met wat we eten en drinken, lachen de chocoladeharten in de winkel ons tegemoet. Vandaag valt Aswoensdag samen met Valentijnsdag.

Probeer die twee maar eens bij elkaar te brengen. In de kerk gaan we een periode in van soberheid. De as herinnert aan onze sterfelijkheid: “Stof zijt gij en tot stof zult gij wederkeren…” Valentijnsdag is juist steeds meer een dag geworden waarop je elkaar cadeaus geeft. Dure parfum bijvoorbeeld. Een feest voor de commercie.

Je kunt je eigenlijk bijna niet voorstellen dat deze dag genoemd is naar een priester, Valentijn. Hij leefde naar verluid in de derde eeuw in Rome. Daar werd hij ter dood gebracht door de keizer omdat hij weigerde zijn geloof op te geven. In 496 werd 14 februari door de paus uitgeroepen tot de dag van de heilige Valentijn.

Wat een contrast. Ik denk niet dat Sint Valentinus ooit een Valentijnskaart heeft verstuurd. Wel zal hij de traditie van het vasten hebben gekend…

Vasten = terugkeren tot God

Daar wordt immers in de Bijbel al over gesproken. We hoorden hoe de profeet Joël de mensen oproept te vasten, te treuren en te rouwen. Het evenwicht in de maatschappij wordt namelijk ernstig bedreigd door een sprinkhanenplaag. Door te vasten onderstreepte men het gebed tot God om deze ramp af te wenden.

Eeuwenlang zijn er zo in tijden van nood vastendagen uitgeroepen. Als momenten van collectieve boetedoening, om, in de woorden van Joël “terug te keren tot God”. Want als de balans tussen God en mens verstoord was, geloofde men, leidde dat tot onheil.

Als christen zal Valentijn bovendien op vaste dagen in de week gevast hebben. Op vrijdag bijvoorbeeld. En in de voorbereidingstijd van Pasen. Misschien nog geen veertig dagen, maar in ieder geval in de Goede Week.

We kunnen zijn naamdag dus ook vieren door hier te zitten en te luisteren naar woorden uit de traditie die ons verbindt. Woorden van de Heer aan wie hij zijn leven gewijd had, die hij volgde tot het einde.

Hoe maken wij het verschil?

Vandaag zijn dat woorden uit de Bergrede. Woorden waarin Jezus aangeeft wat zijn levensvisie is. Hoe een mens iets kan doorgeven van Gods gerechtigheid, iets kan uitstralen van Gods barmhartigheid.

“Jullie zijn het zout der aarde”, heeft Hij net gezegd, en “Jullie zijn het licht der wereld”. Maar dat ben je als mens niet vanzelfsprekend. Om een verschil te maken in deze wereld moet je je steeds weer opnieuw oriënteren op waar het om gaat. Op wat werkelijk van waarde is.

Drie dingen noemt Jezus die daarbij helpen. Drie dingen om verder te komen dan het gewone. Drie hulpmiddelen op de weg van het geloof.

Het geven van aalmoezen, bidden en vasten.

Drie hulpmiddelen

In het geven van aalmoezen verbindt een mens zich met de ander. We zijn niet alleen op de wereld. Wij zijn aan elkaar gegeven, we dragen verantwoordelijkheid voor elkaar en mogen delen wat we ontvangen hebben.

Het bidden wijst op de verbondenheid van de mens met de Eeuwige. Als deze band niet onderhouden wordt raakt een mens los van haar fundament. Bidden brengt ons terug tot de bron van ons bestaan, Gods scheppende kracht.

Het vasten maakt ruimte in een mens voor de Ander en voor anderen. Het maakt vrij van de gebondenheid aan voedsel, of aan andere dingen waaraan we zo gehecht zijn dat we niet meer zonder kunnen.

De tijden door hebben mensen als Valentijn en velen die voor en na hem kwamen daar de rijkdom van ervaren. Geven, bidden en vasten hielpen hen om te groeien in hun geloof.

Onze veertig dagen

In de veertig dagen voor Pasen gaan wij in hun spoor, allemaal op onze eigen manier. Door speciale collectes, of door extra aandacht te geven aan de ander. Door momenten van stilte en gebed. En sommigen van ons door zich bepaalde dingen te ontzeggen.

Op deze eerste dag van de veertig worden wij erop gewezen dat daarbij niet de traditie het belangrijkst is, maar de intentie. Want waar geven, bidden en vasten een religieuze prestatie worden, uiterlijk vertoon, missen we het doel. Dan gaat het uiteindelijk om onszelf, en niet om onze verbondenheid met elkaar en met de Eeuwige.

Gods liefde verbind

Het is juist die verbondenheid die we mogen zoeken, in alle eenvoud. Daardoor worden wij mens. Daardoor worden we mens naar Gods beeld. En dan zitten we toch ook op Aswoensdag in de sfeer van de liefde.

Niet de liefde voor alleen die ene ander op wie je een oogje hebt, maar de liefde van de Eeuwige die oog heeft voor ieder van ons. Liefde die niet kijkt naar hoe mooi of aantrekkelijk we zijn, maar die ziet wie wij werkelijk zijn. Liefde die zich in Christus voor ons geven zal.

Deze Valentijnsdag krijgen wij de roos van die liefde uitgereikt in de verbrande palmtakken waarmee het askruisje wordt gemaakt. Teken van onze kwetsbaarheid, maar ook van de hand die ons daarin draagt.

Biddend en vastend mogen wij ons aan die Liefde toevertrouwen én mogen wij op onze beurt liefhebben. Alle veertig dagen, tot het Pasen wordt.

En daarna. Amen

Ds. Marianne Bogaard