– door Els Rentenaar

Wandelen met God?

Vandaag is het Hemelvaartsdag. Dag van het traditionele ‘dauwtrappen’. Of misschien is het wel meer: ‘voor dag en dauw’, want volgens de eeuwenoude gewoonte is het gebruikelijk om vroeg uit de veren te gaan (3 uur ’s nachts!) om dan blootsvoets door het gras te wandelen. Dat lijkt me nu juist erg aards, dat graswandelen op je blote pootjes op zo’n hemelse dag. En hoewel ik nog nooit van een dergelijk evenement heb mogen proeven, vind ik het doorgaans heerlijk om op blote voeten te lopen. Het gevoel van de wisselende ondergrond onder mijn voeten heeft iets wezenlijks. – Overigens is die dauw die vandaag op de grond ligt gewoon het restant van de grote dikke regendruppels die uit de hemel vielen. Ik heb vanochtend nog in het Amsterdamse Bos gewandeld en wat daar ten hemel opgestegen was, waren legio vliegtuigen die af en aan vlogen. Naar het schijnt zijn er de afgelopen dagen weer duizenden vliegvakanties geboekt en kunnen veel mensen haast niet wachten om zo ten hemel op te stijgen, ook al is dat maar heel tijdelijk.

Hemelvaartsdag verwijst natuurlijk in oorsprong naar de opstijging ten hemel van Jezus, ten overstaan van zijn leerlingen. Dat zal me een indrukwekkend schouwspel geweest zijn! Het was op zich al een wonder dat hij zich in de veertig dagen na zijn overlijden onder hen bevond, laat staan dat hij dan te midden van hen opsteeg naar de hemel. Toen ik de bijbehorende lezing daar laatst weer eens over las, moest ik terugdenken aan een groot hotel waar ik eens logeerde en waarvan de lift als een soort glazen capsule langs de buitenkant van het gebouw naar boven zoefde. Terwijl ik het gevoel had dat ik opsteeg, zag ik de wereld onder mij met groet snelheid kleiner worden.
Jezus was niet de eerste persoon uit de Bijbel die ten hemel opsteeg: Elia werd door een vurige wagen naar de hemel vervoerd en de profeet Maleachi heeft gezegd dat Elia naar de aarde zal terugkeren. Henoch zou nooit gestorven zijn, maar zijn gaan ‘wandelen met God’. Dat wandelen, dat klinkt toch poëtisch? En Maria, moeder van Jezus, is na haar dood met lichaam en ziel in de hemel opgenomen, want dat vieren we met Maria Hemelvaart.

De hemel als een fysieke plaats?

Maar het zal vast niet zo’n vaart hebben gelopen. Ik denk ook niet dat de hemel een plek is waar we lijfelijk naar afreizen -of oprijzen- na onze dood, als een plek met een groot hek en Sint Petrus die met de sleutel van dat hekwerk aan zijn ceintuur eerst even checkt of je wel in zijn boek met reserveringen staat opgetekend, die voor hem op een lessenaar ligt. Als de hemel louter een fysieke plaats zou zijn, waar je vanaf de aarde naar op zou kunnen stijgen, dan zou Wubbo Ockels daar gedurende zijn rondjes om de aarde toch zeker wel achter gekomen zijn? Of in ieder geval gaat het mijn beeldend vermogen te boven. Daar schuilt vast een diepere boodschap achter… Maar wie gelooft in een leven na ons fysieke, aardse bestaan, mag ervan uitgaan dat de hemel bestaat. Om na onze aardse strijd en bevrijdt van ons fysieke wezen de hemel te mogen ervaren. In die zin brengt de hemel ons vast een beetje dichter bij God.

Het Boeddhisme gelooft eveneens in een hemel, maar dan een hemel die je als mens zelf gecreëerd hebt. Zo waren wij tijdens een van onze reizen op Java, waar we het grootste boeddhistische bouwwerk ter wereld hebben bekeken: de Borobudur. De massieve tempel bestaat zeven trapsgewijs gebouwde terrassen en daar bovenop een aantal stoepa’s met een boeddha-beeld in iedere stoepa. Aan de wanden van de terrassen waren grote gebeeldhouwde tableaus, die de verschillende stadia van het leven van boeddha uitbeelden: onderaan beeltenissen van grote bacchanalen en orgies, naar de fase van verstilling en steeds devotere beeltenissen, totdat je het hoogste niveau, het Nirwana, bereikte. Zo waande ik me dus uiteindelijk ‘in de zevende hemel’. In die zin vind ik het toch makkelijker te begrijpen als de tocht naar de hemel een dergelijk spiritueel pad blijkt te zijn. Maar eerlijk is eerlijk: het uitzicht was hemels!

En nu?

Of je nu gelooft of de dood het eindpunt of slechts een kruispunt is: Hemelvaartsdag betekent voor de meeste mensen normaal gesproken een extra vrije dag. Dat kan in de aardse hectiek al hemels aanvoelen. Maar nu, in deze tijd van ‘het nieuwe normaal´zijn we soms nog beperkt in het gevoel van hemels genieten. Nu zijn de patronen van vrij en onbevangen genieten verwisseld voor een zekere mate van terughoudendheid, nadat het coronavirus zich als een donderslag bij heldere hemel over de wereld heeft verspreid. De vaart is er zogezegd een beetje uit, deze Hemelvaart. Misschien ‘doet’ het coronavirus ook wel iets met ons gevoel van afstand tot de hemel: voor de één lijkt die misschien dichterbij, als het virus ons confronteert met de eindigheid van ons aardse leven door ziekte en dood, en voor de ander lijkt de hemel misschien juist verder weg dan ooit.

Er wordt ook wel gezegd dat we de hemel zelf kunnen maken. Gewoon, hier op aarde, door met en voor elkaar die hemel te verwezenlijken. Dat vind ik een intrigerende gedachte. Want niets staat ons in de weg om onze wereld een beetje beter en een beetje mooier te maken, voor elkaar en met elkaar. Het is de kunst om zo op weg te gaan en ons ook op die manier bewust te zijn van de voetstappen die we uiteindelijk achterlaten op deze wereld. Op die manier kunnen we vast allemaal wel boven ons zelf uitstijgen. En in die zin brengt het ons vast allemaal een beetje dichter bij de hemel…

Ik wens ieder een heerlijke Hemelvaartsdag toe!