• door Els Rentenaar

Bent u ook zo moe? Zo zat? Zat van al het nieuws rond het corona-virus en wat dat voor ieder van ons en voor u persoonlijk misschien betekent, beu van dat virus dat maar niet wegtrekt, maar op sommige plekken in golven terugkomt? Het beperkt ons en maakt soms zelfs angstig. Het zorgt ervoor dat we met afstand tot elkaar moeten leven. En dat het gebrek aan sociale contacten er hier of daar stevig inhakt, is dus niet zo vreemd. 

De kerk is weer open!

Maar Goddank: er kan en mag gelukkig weer wat meer! Zo mag er sinds 1 juli jl. ook weer ‘gekerkt’ worden – over Blijde Boodschap gesproken! Het bijwonen van vieringen zal door vaste kerkgangers gemist zijn, door een vast patroon of een vervulling van een belofte aan God die geregeld vraagt om weer opnieuw vervuld te worden, terwijl het voor anderen misschien zoiets is als een bioscoop- of theaterbezoek, of uiteten gaan: het hoeft niet steeds, maar het feit dàt zulke dingen niet of in mindere mate kunnen, voelt beklemmend en beperkt ons in onze bewegingsvrijheid. Nu mag het weer, zij het onder strikte voorwaarden. Hoe rijmen we dit met die boodschap van Jezus?  

Neem mijn juk op

Toeval of niet: deze zondag lezen we in de kerk het evangelie (Matteüs 11:25-30): In die tijd nam Jezus het woord: ‘Ik dank u, Vader, Heer van hemel en aarde, omdat u dit verborgen hebt voor wijzen en verstandigen en het onthuld hebt aan eenvoudigen. Ja, Vader, zo hebt u het goedgevonden. Alles is mij door mijn Vader in handen gegeven. Niemand kent de Zoon behalve de Vader, en niemand kent de Vader behalve de Zoon, en ieder aan wie de Zoon hem heeft willen onthullen. Kom allen naar mij toe die afgemat en belast zijn, en ik zal u rust geven. Neem mijn juk op en kom bij mij in de leer, omdat ik zachtmoedig ben en eenvoudig van hart, en u zult rust vinden voor uw ziel. Want mijn juk is zacht en mijn last is licht.’ 

Dat klinkt toch heel bemoedigend? Als beelddenker doemen er bij de woorden over het dragen van lasten letterlijke associaties in mijn hoofd op: taferelen van vrouwen in Afrika die water uit een put in een enorme kruik op hun hoofd dragen, met, wie weet, zelfs met een kind in een draagdoek die om hun heup is geknoopt, of van oude vrouwtjes die een enorme bos hout op hun rug torsen, terwijl ze een van de toppen van de Himalaya beklimmen… Vervolgens het beeld van een juk: een balk in een bepaalde vorm, zodat je die op je rug kunt dragen, met touwen of kettingen aan het uiteinde waarmee je emmertjes tilt. In het dragen van die emmertjes aan dat juk zit misschien wel de kunst van het vinden van een balans. Met een juiste balans wordt je last vanzelf lichter. Jezus zei hierover: ‘Ik kom uw lasten verlichten‘, en niet: ‘Ik neem uw lasten weg.’  

Nog een heel geëmmer…

Neem die emmertjes water even als voorbeeld. Als twee mensen ieder een even grote en volle emmer water dragen, zou je denken dat die emmers voor beiden even zwaar zijn. Maar voor degene die zijn emmer met slepende voeten en grote tegenzin sjouwt, lijkt die emmer loodzwaar, terwijl voor de andere, die dezelfde taak heeft maar die uitvoert met een dankbaar hart en een licht gemoed, de emmer veel lichter aanvoelt. Onze lasten vallen niet plotseling op miraculeuze weg door de manier waarop we ergens tegenaan kijken. Maar onze innerlijke houding tegenover onze problemen kan zodanig veranderen, dat wij de last die wij te dragen hebben wel als lichter ervaren.  

Terug naar die boodschap. Er staat geschreven: ‘Neem mijn juk op en kom bij mij in de leer, omdat ik zachtmoedig ben en eenvoudig van hart, en u zult rust vinden voor uw ziel.’ Als we de boodschap erin goed verstaan, dan kunnen we de innerlijke rust vinden die we nodig hebben om de lasten van ons leven te dragen. En als onze last lichter voelt, dan mogen we ons ook uitgenodigd voelen om elkaars lasten te helpen dragen. Die emmers water kun je immers ook samen tillen. Gedeelde smart is halve smart tenslotte en het maakt het dragen plezieriger. Maar hoe doe je dat dan? 

Het leven zit soms vol tegenslagen en we gaan onder veel lasten gebukt: onze gezondheid -of de zorgen voor gezondheid, of de gezondheidszorg- zorgt voor problemen, of ons werk is te zwaar of verkeert in onzekerheid, of in zwaar weer door mogelijk baanverlies, maar ook zitten we vast in oude gewoonten en (on-)hebbelijkheden, of wij weten gewoon even niet welke weg we moeten inslaan. Dan is ons juk hard en onze last zwaar. Dan kan het tot verlichting leiden als wij een nieuwe last en een ander juk op onze schouders durven nemen. Maar dat is nog niet zo eenvoudig. Want bij tegenslag is onze natuurlijke reactie juist opstandigheid of bitterheid: “Waarom overkomt mij dit? Waar heb ik dat aan verdiend?” terwijl die houding de last juist nog zwaarder maakt. Jezus stelt ons een andere aanpak voor, die de druk verlicht van binnenuit. Het gaat erom onze blik te veranderen.  

Tussen de regels

De woorden van Jezus zijn geschreven in de tijd van Farizeeën en Schriftgeleerden, die leefden volgens de letter van alle wetten en zo hun geboden en verboden oplegden aan het volk. Maar ook wij hebben onze geleerden, professoren en wetenschappers, die spreken vanuit verstandelijk inzichten en rationele visies. Als we luisteren naar de weerklank uit de politiek, dan wordt er hard gewerkt aan onze gezondheid en ons welzijn, aan de kwaliteit van ons bestaan, kortom aan de basis voor een gelukkig leven. Of toch niet? Het is de aanpak van de ‘wijzen en de verstandigen’ die het voor het zeggen hebben. Die denkoefeningen zijn natuurlijk hartstikke nuttig om problemen op een logische manier te beredeneren en proberen aan te pakken, maar die aanpak alleen is niet voldoende. Integendeel: mensen worden door de verharding van de maatschappij in een stresssituatie geduwd, ze komen terecht onder het juk van geestelijke druk door gebrek aan sociaal contact.

Louter vertrouwen op verstandelijke verklaringen heeft de neiging te kunnen overweldigen en gevoelsbeslissingen buitenspel te zetten. Natuurlijk hebben we wetten en regels nodig om met elkaar te kunnen samen-leven in onze samenleving, en ons welzijn zo goed mogelijk te borgen. Nadeel van die regels is echter dat ze geen ruimte laten voor aanhankelijkheid naar elkaar, ze ademen geen zorg voor elkaar uit en beknotten de mogelijkheid voor een vrije keuze.  

Anders gezegd: keiharde regels wekken geen wederliefde op. En dan kunnen we juist in deze tijd zo’n enorme behoefte voelen aan mensen die de ruimte tussen de regels zien, die tussen de regels door naar nieuwe mogelijkheden zoeken. Dan hebben we soms zo’n behoefte aan praktisch inzicht van kleinen en eenvoudigen, als tegengewicht en balans voor de harde wetenschap die ons feiten voert in plaats van een beter toekomstperspectief. Als we verder en dieper kunnen kijken, als wij weer leren kijken met de ogen van ‘eenvoudigen van geest’, ongekunsteld en zuiver, dan kunnen we voorbij het uiterlijk zichtbare zien, het onzichtbare ervaren. Eenvoudige mensen, dat zijn mensen uit één stuk, zonder opsmuk of pretentie, oprecht en eerlijk, zonder dat zij zich beter willen voordoen dan zij zijn. Die mensen uit een stuk weten wat wezenlijk is, die ervaren de diepte en het mysterie van de dingen, van de mensen en van de liefde van God. Die houding kan ons de vindingrijkheid schenken voor het begin van een oplossing, of de innerlijke rust om te aanvaarden wat onvermijdelijk is.

De schouders eronder 

Voor het oplossen van onze problemen geloof ik, als christen, niet in opstandigheid, agressiviteit of een vorm van bitterheid waarbij wij toch vooral onszelf affirmeren. Ik geloof dat wij persoonlijke groei kunnen ervaren door met een groot en dankbaar hart te durven kijken naar wat er verder met ons gebeurt. Zo worden we in zekere zin bevrijd van onszelf. Jezus droeg de last van zijn lot vrijwillig. Daarom is die last licht. Daarom geeft hij rust. Jezus brengt de rust in ons leven waarin wij door de hectiek eerder misschien niet eens bemerkten dat wij ernaar verlangen. “Leert van Mij”, zegt Jezus. Bij zo iemand voel ik me rustig worden; de last valt zo van me af. Hij hoeft nog niet eens te spreken. Hij luistert, nederig en zachtmoedig. Zachtmoedig heeft te maken met balans, een uitgebalanceerd hart en verstand. ‘Zachte moed’, lees ik erin. Dat is wat het vraagt om alles met een andere blik te bekijken en ons juk te dragen. Als we vol goede nieuwe moed onze schouders eronder zetten, onder dat juk, dan zal onze ziel vanzelf rust vinden. En wie weet, Iemand die ons emmertje helpt te dragen… 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *