Overweging van Margaret Kappers op 10 oktober 2021. Voorafgaand werd er gelezen uit het boek Wijsheid: 7, 7- 11 en het evangelie volgens Marcus: Mc 10, 17-30.

De beide lezingen van vandaag zijn niet gemakkelijk, maar ze hebben beiden met elkaar te maken. De eerste lezing vertelt over “wijsheid”, een begrip met twee kanten. Niet voor niets zijn er uitdrukkingen met dit woord erin! “Wat is wijsheid?”; “Je bent niet goed wijs!”; “Wijsheid komt met de jaren”. Ze wekken de indruk dat er mensen zijn die nadenken over de zin van het leven, over wat werkelijk belangrijk is voor hun levensgeluk en dat andere mensen het wat luchtiger zien en onbezorgd leven. Wat de één wijs en slim vindt, vindt de ander dom en andersom, waarover zo meer… en wat betekent het plaatje op ons boekje van vandaag: een kameel, afgebeeld in een naald?

In het evangelie van vandaag gaat het over een rijke man, die het eerlijk meent. Hij is een vroom en deugdzaam mens en houdt zich aan de 10 geboden. Waarschijnlijk is hij door hard werken rijk en vermogend geworden, maar hij voelt zich doodongelukkig. Hij ontmoet Jezus en vraagt Hem: ”Goede meester, wat moet ik doen om het eeuwige leven te verkrijgen?” Hij krijgt niet het antwoord dat hij verwacht, als Jezus zegt: “Niemand is goed dan God alleen”, met andere woorden: alleen God kan je antwoord geven op je vraag. Jezus voelt sympathie voor de man en ziet dat zijn leven niet gevuld is door zich aan de geboden te houden. Daarom nodigt Hij hem uit en zegt: ”Eén ding ontbreekt u, verkoop wat je hebt en geef het aan de armen en kom dan terug om Mij te volgen”; …een uitnodiging om een leerling van Jezus te worden. De rijke man ging ontdaan heen, omdat hij juist veel goederen bezat. En Jezus zegt tegen Zijn leerlingen, dat het voor een kameel gemakkelijker is om door het oog van een naald te gaan, dan voor een rijke om het Koninkrijk Gods binnen te gaan. De leerlingen zijn ontsteld: hoe moeten zij, arme drommels, dan ooit in het Koninkrijk Gods komen? Een veelgehoorde oplossing is dat dat ‘oog van de naald’ een nauw stadspoortje zou zijn, waar alleen voetgangers doorheen konden lopen. Als je met een vol beladen kameel door het poortje wilde, moest men het beest eerst volledig afladen, voordat het er doorheen zou kunnen en daarna weer opladen; een heel gedoe dus!! Zo zou ook de rijke zich eerst moeten ontdoen van “zijn aardse last” aan rijkdom, voordat hij door de poort naar het “Koninkrijk van God” zou kunnen gaan. Had Jezus zelf niet gezegd: “Ga door de nauwe poort naar binnen, want de brede weg die velen leiden, maakt niet gelukkig. Nauw is de poort naar het leven, en smal de weg ernaartoe.” Er is feitelijk geen historisch bewijs voor deze stelling. De rijke man gaat niet op de uitnodiging in, hij vond deze beslissende stap kennelijk te groot. Niet zijn rijkdom houdt hem tegen, maar wel het besluit om zijn leven radicaal te veranderen en hij kon die beslissende stap niet maken.

Voor Jezus was het een mislukte ontmoeting, omdat de man voor wie hij sympathie had de uitnodiging afslaat. Als we terugkijken naar de eerste lezing van vandaag, dan komt de rijke man misschien wel wijsheid tekort. Om wijs te kunnen zijn, heeft een mens inzicht nodig om zich een oordeel te kunnen vormen en daarnaar te kunnen handelen, om na te denken en zodoende inzicht door kennis en ervaring te krijgen, opgedaan in het leven. De rijke man ziet zijn rijkdom als zijn grootste schat en komt dus wijsheid tekort om in te zien, dat er een andere rijkdom is die hem veel meer biedt in het leven, maar hij kan het niet loslaten.

Waarvoor leven wij? Kunnen wij onszelf ook losmaken van onze “rijkdom”? Laatst zag ik op tv een programma dat “100 dingen” heette en misschien heeft u het ook gezien. Aan 2 gezinnen van bekende Nederlanders werd gevraagd om een maand lang met maar 100 voorwerpen per persoon te leven. Een hele uitdaging om spullen te kiezen die ze daadwerkelijk nodig hadden, en alle luxe spullen in verhuiswagens te zien verdwijnen naar de opslag. Na een aantal weken werd hen gevraagd om naar de opslag te komen en werden ze geconfronteerd met de hoeveelheid spullen, hun “rijkdom”, waarvan zij niet dachten dat het zó ontzettend veel zou zijn!!! Er werd een filmpje getoond, waarin de situatie te zien was van een broer en zijn 2 zussen, die het oorlogsgeweld waren ontvlucht, met slechts wat kleding en een zelfgemaakt muziekinstrument, er was geen schoon drinkwater. Onderwijs en schoon water was het enige dat hen rijk zou maken!! Aan de bekende gezinnen gevraagd om nog enkele weken met 25 voorwerpen per persoon, dus met zijn vieren met nog maar 100 voorwerpen, te leven. Pas daarna beseften ze dat je gelukkig en je rijk voelen heeft te maken met onze kijk op de wereld en dat geld zeker niet al onze problemen op kan lossen.

Persoonlijk zette dit programma mij ook aan het denken. Materiele zaken kunnen wel zorgen voor een korte geluksbeleving, maar dat gevoel zal na niet al te lange tijd afnemen. Uit onderzoek blijkt dat geld niet gelukkig maakt op lange termijn. Dat is een gevaar van rijkdom, het maakt onvrij, omdat we bang zijn ons bezit kwijt te raken en de zorg ervoor ons hele leven in beslag neemt. De maakbaarheid in ons leven komt vaak in botsing met de realiteit. Er gaat bijna geen dag voorbij, waarop de enorme rijkdom van sommige sportlui, en de enorme bonussen van bankiers en managers in grote krantenkoppen worden besproken. Deze veroorzaken soms dat we emotioneel reageren, omdat de kloof tussen arm en rijk in onze wereld steeds meer toeneemt, en hoewel wij zelf niet tot die armen in de wereld gerekend kunnen worden, zouden we wellicht ook altijd nog wel wat meer willen hebben. In het evangelie van vandaag gaat het niet om deze rijkdom en dit betekent niet, dat we anderen niet korte tijd zouden kunnen helpen.

De rijkdom die hier bedoeld wordt, gaat om het leven zelf, om waarden die ons leven inhoud geven, over “gewone” dingen waar we helemaal niet bij stilstaan, hoe bijzonder ze zijn of waren. Opgegroeid in een gezin met 6 kinderen was er niet veel geld te besteden, geen bakken vol speelgoed, maar hup naar buiten, spelen met de kinderen uit de hele buurt, zakgeld kende ik niet, kleding ging van het ene kind naar het andere, maar de aandacht, het samenzijn in dat grote gezin, de gezelligheid rondom de grote tafel, waar het uiteraard ook niet altijd gezellig was, zijn de rijkdom, meegekregen van mijn ouders, die ik nu nog voel en ervaar. Deze rijkdom kan ook een talent zijn, zoals eenieder van ons talenten heeft gekregen om ze te ontwikkelen. Aandacht geven en kiezen voor de medemens, meeleven en degene die het nodig heeft iets van onze tijd geven, gewoon goed leven en ook genieten of het betere doen en niet te vergeten onze omgang met elkaar. Niemand in ons leven komt je iets brengen, je moet het echt zelf gaan halen om een andere rijkdom te ervaren. De rijkdom van onze parochie en onze parochiegemeenschap ervaar ik als groot, met alle mensen die zich inzetten, alle werkers achter de schermen en u als parochianen hier aanwezig. De rijke man uit het evangelie begreep de boodschap van Jezus niet, loslaten en op een andere manier naar het leven te kijken was voor hem te moeilijk.

Hopelijk hebben wij wel genoeg wijsheid en talenten om onze rijkdom met een ander te delen, Amen.

Slotgedachte

Wim Holterman osfs

Ons leven wordt beheerst door allerlei bekoringen.
Je bent pas iemand, als je geld genoeg hebt,
als je jong bent en krachtig, als je een hoge post bekleedt,
als je hebt wat je hartje begeert.
Toch blijven al die wensen voor de meesten van ons onbereikbaar.
We moeten leven met beperkingen; er blijft zoveel te wensen over.
Alles wat we hebben is betrekkelijk; het geluk erom is kortstondig, van voorbijgaande aard.
Rijk ben je pas als je echt mens bent; een mens met een wijs en goed hart,
met een mild oordeel en vergevingsgezind;
Iemand die graag gezien wordt om zijn hartelijke belangstelling
voor het wel en wee van anderen.
Rijk ben je, als je durft te delen van je geld en je liefde;
Als je een goede gezondheid geniet en anderen goedgezind bent.
Rijk ben je, als je bemind wordt en mag meedelen in andermans hartelijkheid.
Je bent pas echt rijk, als je een mens bent naar Gods hart;
Als je weet dat Hij jou liefdevol aankijkt, omdat je meebouwt aan zijn Rijk op aarde,
aan een plek, waar het goed is om te leven voor iedereen.