Het Woord Voorop - Dorothée van Leer-Wassenburg

St. Urbanuskerk Bovenkerk - Dorothée van Leer - WassenburgEen paar jaar geleden was ik met mijn familie een paar dagen in Berlijn en tijdens mijn verblijf daar, heb ik een minuut of vijf vrijwillig in de Holocaust-toren gezeten. De Holocaust-toren is een grote hoge ruimte. Heel groot en heel hoog, maar toch komen de muren op je af, want ze zijn pikzwart, evenals de brede zware houten deur. De ruimte is ijskoud en vochtig. De kilte van de muren en de grijze betonnen vloer dringt binnen de kortste keren door je kleding en schoeisel heen.

De ruimte is onverlicht. Het enige daglicht dat tot de toren doordringt, komt door een hoge smalle spleet ergens helemaal bovenin. Je ogen worden er constant naar toe getrokken… Je kunt niet anders, want het is het enige dat iets van hoop geeft, ook al weet je dat je er nooit bij kunt komen. Het raam is te hoog, het licht te ver, de muren te steil en te vochtig. Je zou een flinke uitschuifbare ladder moeten hebben om erbij te komen.

En dan – als je ogen een beetje aan de duisternis gewend zijn – zie je ‘m opeens…die ladder. Bijna achteloos hangt ie daar ergens hoog aan een muur. Alsof iemand hem daar per ongeluk heeft achtergelaten op die hopeloze plek. Die ladder zou levens kunnen redden, maar hier is hij volkomen zinloos en misplaatst. Wreed ook, want die ladder, de enige weg naar vrijheid en naar licht is onbereikbaar…

Die vijf minuten in die ijskoude vochtige hoge donkere toren – afgesloten door een grote zware houten deur waar ik slechts tegen aan hoefde te duwen om het volle leven weer te mogen omarmen… de warmte van de zon, de vrijheid, het licht… mijn familie – die ervaring reist sindsdien met me mee en manifesteert zich uitdrukkelijk als ik lees over terreuraanslagen… over vrouwen en mannen die worden opgesloten vanwege hun geloofsovertuiging, ras of seksuele geaardheid, of simpelweg omdat ze kritiek durven uiten op een regering. Of hardop twijfelen aan een profeet of religie. En rond 4 en 5 mei… ook dan ben ik op enig moment weer even terug in de Holocaust-toren van Berlijn

Wat bezielt mensen over de hele wereld, door de hele geschiedenis heen toch om elkaar op te sluiten in hopeloosheid… elkaar vrijheid, licht en hoop te ontzeggen…Wát bezielt hen!?! Vraag mensen wat het tegenovergestelde is van liefde en in negen van de tien gevallen zal het antwoord luiden: Haat. Nee, het tegenovergestelde van liefde is geen haat, maar ANGST. Angst voor het onbekende, angst voor de andere cultuur, het andere ras, de andere levensbeschouwing, de andere religie.

Elk jaar rond 4 mei worden we eraan herinnerd wat angst met mensen kan doen. En zolang er nog maar ergens op deze wereld één donkere toren staat waar de ene mens de andere opsluit uit angst, zullen er ook mensenhanden moeten zijn die samen de hoge ladders van de muur halen en elkaar op de schouders tillen om het bevrijdende Licht te bereiken…

Dorothée van Leer-Wassenburg