Paultje is gegrepen door het verhaald van Hans en Grietje

door  Dorothée van Leer-Wassenburg

Afgelopen week werd ons landje opgeschrikt door een verschrikkelijke moord. Een 44-jarige advocaat werd om het leven gebracht, waarschijnlijk in opdracht van een gewetenloze criminele organisatie voor wie een mensenleven niets waard is. Een man die opkwam voor het recht – maar meer nog een echtgenoot, vader, zoon, vriend en collega – werd het zwijgen opgelegd omdat hij opkwam voor recht. 

Het kwade mag niet overwinnen

Onze oudste dochter is advocaat en ook zij woont en werkt in Amsterdam en ook zij werd en wordt wel eens bedreigd. Misschien wel vaker dan “wel eens”, maar omdat ze ons als ouders wil sparen, vertelt ze ons niet alles. Na de moordaanslag op één van haar (niet directe) collega’s hadden we natuurlijk veel contact en wat ik al verwachtte… er was geen haar op haar hoofd die erover dacht om te stoppen met haar werk en dat gold ook voor alle andere collega’s in de maatschap waarin ze werkzaam is. “Het kwaad mag niet overwinnen”, zei ze vastberaden. Wat me voor de zoveelste keer aan het denken zette over de vraag..wat is goed en wat is kwaad.

Paultje

Voor een kind is dat nog eenvoudig. Ik herinner me Paultje, een jochie van een jaar of 4. Ik leerde hem kennen in de jaren waarin ik als juf op een BSO werkte. Paultje was een schattig blond engeltje met grote blauwe ogen, kuiltjes in zijn wangen en een rij spierwitte melktandjes die hij vaak en breed open lachte. Een joch om op te vreten – en dat hij een heel klein beetje stotterde, zeker als hij zich opwond, maakte hem eigenlijk alleen nog maar aantrekkelijker. Iedereen was dol op Paultje. Ik ook – en de liefde was wederzijds, want ik was “de juf van het voorlezen” en als er íets is wat hij fijn vond, dan was het om voorgelezen te worden. Zodra hij me in het vizier kreeg,  stortte hij zich op me en juichte: “Juf….b.. b.. b.. boekje le- lezen…” 

Hans en Grietje

Paultje had een aantal favorieten, maar bovenaan zijn lijstje stond met stip: “De b..b..bo-boze heks”, en ik wist natuurlijk wat hij daarmee bedoelde..   Hans en Grietje. Hij kon er maar niet genoeg van krijgen… Zijn hele gezichtje en lijfje leefden mee met de avonturen van het onfortuinlijke broertje en zusje die in handen zijn gevallen van de boze heks, die erop uit is om het arme Hansje op te eten. Maar gelukkig is Grietje er ook nog.. ze beraamt een plannetje om haar broertje van dit wrede lot te redden…en dus is het niet Hans die in de soeppan belandt,  maar de boze heks die moet branden in het vuur. Wat een akelig einde… maar Paultje vond het allemaal fantastisch. Bij die passage klapte hij opgewonden in zijn mollige handjes en schaterde het uit…“N…n..nét goed”, juichte hij dan,” …nét goed!”  

Duivelse straf

Op een zeker moment achtte ik het toch noodzakelijk om hier eens een wat barmhartige(r) kanttekening bij te plaatsen. “Maar Paultje”, zei ik ernstig… “Vind je het dan niet een beetje zielig voor die arme heks dat ze in de brandende oven wordt geduwd..? “Dát had ik dus beter niet kunnen zeggen… Het engelachtige Paultje veranderde plotseling in een sardonisch duiveltje. Zijn lieve lachje werd een boosaardige grijns, zijn mooie blauwe ogen werden donker en zijn vuistjes roffelden tegen mijn armen. “Néé, n..nee.. net g..g..goed…” riep hij boos..“N..n..net goed!” Ik heb het maar zo gelaten. Voor kinderen is de wereld nog overzichtelijk… Het goede wordt beloond en het kwade gestraft. Boze heksen horen te branden in het vuur. Net goed!

Grens tussen goed en kwaad

Was het maar zo eenvoudig….want wat is goed en wat is kwaad. Die grens is soms zo flinterdun. Ik denk aan een vroegere veel oudere collega uit de periode waarin ik als docente levensbeschouwing voor de klas stond. Die collega was een vreemde eend in de bijt, kon geweldig met tieners opschieten, maar had soms ook angstaanjagende driftbuien. Tijdens zo’n driftbui haalde hij op zekere dag veel te hard uit naar een leerling, een jongen die hem net één keer te veel had uitgedaagd. De ouders deden aangifte van mishandeling, mijn collega kreeg op staande voet ontslag en maakte kort daarna een einde aan zijn leven. Pas bij zijn uitvaart hoorde ik dat hij in de oorlog was opgepakt wegens verzetswerk en dat dankzij hem een aantal mensen de oorlog hadden overleefd. Goed? Natuurlijk, geweldig zelfs. Maar de afschuwelijke kampervaringen hadden deze man zo getraumatiseerd, dat hij zijn emoties niet altijd onder controle had, met hevige ongecontroleerde woedeaanvallen als gevolg. Fout? Natuurlijk, maar waar was het kwaad begonnen? 

Onze rechtstaat

Onze dochter is advocaat en dat betekent dat zij soms mensen verdedigt die hele nare dingen op hun geweten hebben, maar het betekent óók dat zij regelmatig mensen bijstaat die onterecht beschuldigd worden van iets waar zij part noch deel aan hebben. Of waar ze door omstandigheden in terecht zijn gekomen. Dát is de andere kant. 

Oordeel uitstellen

Goed en Kwaad.. het zit in ons allemaal en de grens is soms flinterdun…Laten we dus niet al te snel oordelen over elkaar. En vooral blij zijn dat we in een rechtsstaat leven. Want dat is (een groot) goed. Nét goed..!