Overweging van Margaret Kappers op zondag 2 mei 2021 te Ouderkerk aan den Amstel. Voorafgaand werd er uit het Heilig Evangelie gelezen, Johannes 15, 1-8.

SPREKEN IN BEELDEN Vandaag horen we in het evangelie het verhaal “Ik ben de ware wijnstok” en om maar meteen met de deur in huis te vallen, het is geen gemakkelijk verhaal. Natuurlijk kennen wij de woorden wijngaardenier, wijnstok en ranken, maar dan denkt u misschien bij deze woorden aan een lekker glaasje wijn!! Echter, in dit verhaal worden de woorden gebruikt om te spreken in beelden.

VERBONDEN MET JEZUS Johannes schreef voor christenen die het moeilijk hadden, in een omgeving waarin de Romeinen hen alleen maar meer vijandig gezind waren en waarin ze ook niet meer naar de synagoge konden, omdat joden en christenen steeds verder van elkaar kwamen te staan. Johannes zegt hen, dat ze niet alleen staan bij het gezond houden van de wijngaard. Als ze verbonden blijven in Jezus, de ware wijnstok, zal Hij werkzaam aanwezig zijn, zodat ze rijpe vruchten dragen.

SNOEIEN DOET GROEIEN Wie voor de wijngaard zorgt, was voor de profeten het beeld van God: zoals een wijngaardenier zorgt voor zijn wijngaard, zo zorgt God voor zijn volk. God zelf is de tuinman. Hij haalt takken weg waar niets aan groeit en de takken waaraan druiven groeien, maakt Hij kort, zodat er het volgend jaar nog meer druiven aan komen. Soms zijn er trossen met lelijke druiven, toppen worden afgeknipt, zodat de groei in de vrucht gaat zitten, dus snoeien is heel belangrijk om vrucht te dragen.

BLIJF VERBONDEN Jezus zegt tegen zijn leerlingen dat Hij de ware wijnstok is, de stam van de druivenplant, en hij zegt: “Jullie lijken op de goede takken, die kort gemaakt zijn, door Mij blijven jullie aan Mij verbonden en Ik met jullie. Daardoor kunnen jullie op een goede manier leven en zullen jullie veel goeds kunnen doen. Maar… blijf met Mij verbonden, zonder Mij kunnen jullie niets, blijf naar mijn woorden luisteren, anders loopt het niet goed af en lijk je op een verdorde tak, die geen vruchten voortbrengt en wordt weggesneden, opgeruimd en in het vuur gegooid.

BEELDENDE TAAL Net zoals er alleen druiven groeien aan takken die aan de stam vastzitte;, aan losse takken kunnen geen druiven groeien.” Het is wel belangrijk dat we ons realiseren dat Johannes zijn evangelie schrijft rond 90 jaar na Christus en dat veel mensen niet konden lezen, noch schrijven, en allemaal afhankelijk waren van getuigenissen.

ACTIEVE BETROKKENHEID Hoe vertalen we dit evangelie naar onze tijd? Het beeld van de wijnstok en de ranken is geen beeld uit onze ervaringswereld, maar we zien best waarom het gaat bij het woord “verbondenheid”. We weten allemaal dat je verbonden voelen met anderen een voorwaarde is om te kunnen leven, zinvol en gelukkig te kunnen leven. Het kan gaan om familiebanden, vriendschapsbanden, buren, collega ’s van het werk, verenigingen, sportclubs. Men spreekt dan over teamgeest, wellicht spreekt deze term meer aan dan het woord “verbondenheid”. Maar zo gemakkelijk komen we er niet vanaf. Verbondenheid vraagt om actieve betrokkenheid, het vraagt om een houding van welwillendheid, van respect en verdraagzaamheid voor elkaar, ook voor andersdenkenden. Het vraagt om luisteren naar elkaar.

AANDACHT VOOR ANDEREN Deze “teamgeest ”, om het woord nog maar eens te gebruiken, zou ook in het gewone leven moeten bestaan, overal waar mensen met elkaar leven en werken. Dat vraagt dat we niet voor onze eigen belangen leven, maar steeds aandacht hebben voor het welzijn en aandacht hebben voor alle anderen in de groep, in de gemeenschap, en ervoor zorgen dat niemand buitenspel komt te staan, dat er geen mensen zijn die buiten de groep vallen en erbuiten gehouden worden. Het vraagt van ons om niet te oordelen en onze persoonlijke sympathieën of antipathieën opzij te kunnen zetten om als groep, als gemeenschap, te kunnen functioneren.

IN BEWEGING BLIJVEN Veel van wie we zijn hangt af van wat we doen. Onze identiteit wordt gevormd door wat we bereikt hebben, door wat mensen van ons vinden, hoe vaak we appjes krijgen op onze telefoon en als je niet opgemerkt wordt heb je een slechte dag. Helaas is de samenleving zo ingericht dat je moet presteren, door dingen te doen bereiken we wat, want stilstand is achteruitgang.

LOSLATEN GEEFT RUIMTE En dan komt “het snoeien van de ranken ”weer om de hoek kijken. Snoeien is belangrijk voor de groei en om nieuwe vruchten te dragen. Soms moeten we weer even stilstaan bij de vraag hoe het met ons gaat, hoe kunnen we nieuwe kracht opbouwen, ons ontplooien en ruimte te vinden om die verbondenheid, die in het evangelie steeds wordt genoemd, voort te zetten. Geloven is een doe-woord, een opdracht, die concreet gebeurt in het dagelijkse leven. Een opdracht, die nooit af is, doorgaan en volhouden. Onze verbondenheid met Jezus en God uit zich in verbondenheid met elkaar.

ALLEEN EN NIET EENZAAM En toen kwam corona over ons heen. De kringen waarin we nu nog leven, zijn klein, contacten intens. Afgesneden zijn, aan de kant gezet worden, doet pijn, het verdort het leven, want een mens heeft steeds nieuw levenssap nodig, zegt het evangelie. Hoe waar was dit toen grote groepen mensen alleen waren, zonder hun gebruikelijke contacten. Maar wat een prachtige initiatieven, groot en klein, en verbondenheid heb ik toen en ook nu gezien en gevoeld om mensen te steunen, mensen weer even te laten lachen en mogelijk mensen weer een beetje kleur aan het leven te geven. Er ontstonden nieuwe contacten tussen mensen. Alleen al het gevoel dat je niet alleen bent, maar dat er anderen zijn op wie je kunt leunen, geeft heel veel hoop. Wat mooi om te zien dat we verbinding zoeken bij tegenslag in moeilijke tijden en we op deze manier beter af zijn dan het alleen te willen oplossen. Verbondenheid heelt angst, afgunst en egoïsme en is ook gelijkwaardigheid voelen in en met onze omgeving, en zo kunnen we “groeien” zoals in de lezingen van vandaag bedoeld. Dan zullen we groeien, bloeien en vrucht dragen.

Ons blijven verbinden in het nu, geeft ons kracht voor morgen om vruchten te blijven oogsten, wensen wij dit elkaar toe, niet alleen in deze coronatijd, maar ook voor de toekomst. Laten we daar vertrouwen in hebben, Amen.

TER INSPIRATIE

Ik laat je vrij om al dan niet in mij te geloven, zegt God
en om zelf een keuze te maken of je in de voetsporen van Jezus wilt gaan.
Maar als je aan mij je ‘jawoord ‘ geeft,
dan kun je niet anders dan dat ‘jawoord ‘ ook aan je medemens en aan de wereld geven!
Als je met mij verbonden wilt leven, zoals een rank met de wijnstok,
dan zal ik je laten groeien in tedere liefde,
en je leven zal vruchten dragen van geloof en hoop.

Erwin Roosen